Stosunkowo Bliski Wschód
Jemen w ogniu

Jemen w ogniu

January 23, 2022

17 stycznia w Abu Zabi, stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich, doszło do eksplozji cystern z paliwem, w której zginęły trzy osoby. Odpowiedzialność za atak przyjął na siebie jemeński szyicki Ruch Hutich, a międzynarodowa koalicja pod kierownictwem Arabii Saudyjskiej odpowiedziała bombardowaniem jemeńskiej stolicy w Sanie. W nalotach zginęło kilkadziesiąt osób, pogłębiając kryzys humanitarny w jakim pogrążony jest ten kraj, będący areną nie tylko trwającej w nim od siedmiu lat wojny domowej, ale także konfliktu zastępczego między Arabią Saudyjską a Iranem.

Skąd Huti zdobyli drony i pociski, które wykorzystane były w ataku na Zjednoczone Emiraty Arabskie? Dlaczego postanowili uderzyć w Abu Zabi właśnie teraz? Jakie mogą być dalsze losy jemeńskiej wojny domowej?

O tym opowiada nasz gość, profesor Łukasz Fyderek z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ostatnich miesiącach obserwujemy zbliżenie Arabii Saudyjskiej i Iranu, które od dawna są regionalnymi rywalami. Od zeszłorocznych rozmów w Bagdadzie doszło do poprawy wzajemnych stosunków, a Teheran postanowił ponownie otworzyć swoje przedstawicielstwo dyplomatyczne przy Organizacji Współpracy Islamskiej. Wciąż jednak nie możemy mówić o pełnej normalizacji, dopóki strony nie porozumieją się w kwestiach spornych, takich jak jemeńska wojna domowa czy program atomowy Iranu.

Dlaczego relacje między Teheranem i Rijadem są takie napięte? Czy rozmowy są jedynie skutkiem regionalnych inicjatyw, czy też może efektem presji zachodnich mocarstw? Jaką strategię mogą przyjąć Zjednoczone Emiraty Arabskie?

Zapytaliśmy o to Sarę Nowacką, analityczkę Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Republika komitetów

Republika komitetów

January 17, 2022

Trwa fuzja PKN Orlen i Lotosu. Komisja Europejska wyznaczyła warunki zaradcze mające zapobiec monopolowi na polskim rynku paliwowym. Wśród nich sprzedaż 417 stacji paliw Lotosu i 30% udziałów w gdańskiej rafinerii. Te ostatnie ma nabyć koncern Saudi Aramco otwierając tym samym polski rynek dla Arabii Saudyjskiej.

Dlaczego Saudyjczycy zainteresowali się zakupem polskiej rafinerii? Jakie inwestycje idą za tymi działaniami? Czy może to sprawić, że polska nie będzie w kwestii energetycznej tak uzależniona od Rosji jak dotychczas?

O tym rozmawiamy z Witoldem Śmidowskim, byłym ambasadorem Polski w Rijadzie.

W Sudanie od października trwa przewrót wojskowy, który rozpoczął się od obalenia rządu premiera Abdalli Hamdoka przez generała Abdela Fattaha Al-Burhana. Hamdok od tego momentu zdążył wrócić na stanowisko szefa rządu po to, by z początkiem stycznia złożyć swoją rezygnację. A w tle tych wydarzeń obserwujemy gwałtowne demonstracje brutalnie tłumione przez wojsko. Te wydarzenia jednak swoje korzenie mają już w 2019 roku.

Dlaczego sudańskie wojsko postanowili przejąć władzę? Czy to koniec dążeń Sudanu do demokratycznych reform? Jak te wydarzenia wpłyną na relacje kraju z zagranicznymi partnerami, od których w dużej mierze uzależniona jest sudańska gospodarka?

Pytamy o to dr Jędrzeja Czerepa z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

W Afganistanie talibowie aresztowali profesora Faizullaha Dżalala za ostre słowa krytyki skierowane przeciwko ich władzy. Wstawiła się za nim nie tylko najbliższa rodzina, ale także Afgańczycy i organizacje międzynarodowe takie jak Amnesty International. I to skutecznie, bo profesor został z aresztu zwolniony. Talibowie wciąż starają się o międzynarodowe uznanie ich reżimu, między innymi, poprzez rozmowy, które niedawno odbyła ich delegacja z władzami Iranu, a także z afgańską opozycją.

Czy wszelkie głosy krytyki wobec talibów będą teraz wiązać się z aresztowaniami? Dlaczego Teheran spotyka się z talibami, choć jednocześnie zapowiada, że nie uznaje ich rządów w Kabulu. Co oznaczają rozmowy talibskiej delegacji z Ahmadem Masudem?

Wyjaśnia nam to Marcin Krzyżanowski, ekspert ds. Bliskiego wschodu i były polski konsul w Kabulu.

Izrael: Rodzicielstwo jest dla wszystkich!

Izrael: Rodzicielstwo jest dla wszystkich!

January 10, 2022

W Izraelu nadchodzą wielkie zmiany dla par jednopłciowych, transseksualnych i samotnych ojców. Od 11 stycznia będą mogły one zostać rodzicami za pośrednictwem matek zastępczych. Dotychczas prawo umożliwiało to tylko parom heteroseksualnym i samotnym matkom.

Skąd wzięły się te zmiany i czemu nastąpiły akurat teraz? Jak na kwestie surogacji zapatruje się religijne prawo żydowskie? Czy to jedyne zmiany jakich w ostatnich miesiącach doświadcza izraelska społeczność LGBT?

Na te i wiele innych pytań odpowiadamy w tym odcinku!

Mniejszości, kolory, kultury… i wielka polityka

Mniejszości, kolory, kultury… i wielka polityka

January 6, 2022

W pierwszy czwartek stycznia mamy dla Was kolejny odcinek naszego cyklu Stosunkowo Bliski Wschód Kulturalnie, w którym dzielimy się z Wami przemyśleniami na temat książek, seriali i innych dzieł kultury, które chwyciły nas za serce w grudniu.

Ropa i krew to Bradleya Hope'a i Justina Schecka to opowieść o księciu Muhammadzie ibn Salmanie, kulisach jego dojścia do władzy i ambicjach na zreformowanie Arabii Saudyjskiej. Jak to się stało, że cichy miłośnik gier video i śmieciowego jedzenia stał się jedną z najbardziej wpływowych postaci światowej polityki? Czy są granice, których MBS nie przekroczy, czy też nie cofnie się on przed niczym by świat na zawsze zapamiętał jego nazwisko? O tym opowiada książka w Polsce wydana przez Wydawnictwo SQN.

Klub to turecki serial, który przenosi nas do lat pięćdziesiątych, gdzie u boku bohaterów możemy obserwować jak tworzy się historia świata rozrywki i jak Turcja zmienia się z kosmopolitycznego imperium w nacjonalistyczny kraj, który z nieufnością patrzy na mniejszości narodowe. Jak w nowych realiach odnajdą się tureccy Żydzi? 

W tematyce mniejszości pozostajemy także przez Kota rabina, komiks francuskiego twórcy Joanna Sfara. Jego bohaterem jest kot, który dziwnym zbiegiem okoliczności posiadł dar mowy, którzy wykorzystuje do dyskusji ze swoim panem - rabinem, na temat judaizmu i losów algierskich Żydów. Czy kotom przysługuje bar micwa? Jak mądrzy są w rzeczywistości rabini?

O tym wszystkim mówimy w najnowszym odcinku naszego podcastu!

Autorskie podsumowanie roku 2021

Autorskie podsumowanie roku 2021

January 1, 2022
Wszystkiego najlepszego w Nowym Roku! 
 
Zakończony właśnie rok 2021 na Bliskim Wschodzie wypełniony był ważnymi wydarzeniami, nie tylko politycznymi, już od pierwszych miesięcy. Następowały przełomy naukowe, padały wielkie deklaracje, zaogniały się konflikty i zmieniała władza. Byliśmy świadkami wielkich operacji szpiegowskich, kryzysów humanitarnych i politycznych intryg. Można długo wymieniać i dyskutować. Najważniejsze jednak by z minionego roku wyciągnąć naukę na przyszłość! 
 
Dlatego postanowiliśmy jeszcze raz przyjrzeć się temu co działo się w minionych dwunastu miesiącach i przygotowaliśmy dla Was nasze autorskie podsumowanie dziesięciu najważniejszych, naszym zdaniem, wydarzeń. Ułożyliśmy je w kolejności chronologicznej, po to by łatwiej było przypomnieć sobie cały przebieg ostatniego roku.
 
 
Podsumowanie roku 2021: Siła kobiet

Podsumowanie roku 2021: Siła kobiet

December 27, 2021

Sytuacja kobiet na świecie wciąż się zmienia, a Bliski Wschód nie jest tu wyjątkiem. W wielu państwach regionu doszło w mijającym roku do zmian, które szturmem podbiły przekaz medialny - od zwolnienia z aresztu słynnej saudyjskiej aktywistki, po pierwszą w świecie arabskim kobietę na stanowisku szefowej rządu. Czy są to jednak rzeczywiste zmiany, czy może jedynie zagrywki polityczne, obliczone na pozytywną reakcję opinii publicznej? 

O tym rozmawiamy z dr Karoliną Rak z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu, twórczynią projektu Niswiyya - feminizm arabski.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Era Jastrzębi trwa: Podsumowanie roku 2021

Era Jastrzębi trwa: Podsumowanie roku 2021

December 20, 2021

Koniec roku to czas podsumowań. My także postanowiliśmy przyjrzeć się temu co działo się w ostatnich dwunastu miesiącach na Bliskim Wschodzie - od nowych traktatów i porozumień, przez negocjacje i zamachy stanu aż po innowacyjne projekty i wielkie wizje. 

Co było najważniejszym wydarzeniem mijającego roku na Bliskim Wschodzie? Czy 2021 był dobrym rokiem dla mieszkańców regionu? Co przyniesie nam kolejny, 2022 rok?

O tym wszystkim rozmawiamy z Krzysztofem Płomińskim, byłym ambasadorem Polski w Iraku.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Wszystko jest względne?

Wszystko jest względne?

December 12, 2021

W ubiegły czwartek, izraelski minister obrony Beni Ganc spotkał się w Waszyngtonie ze swoim amerykańskim odpowiednikiem Lloydem Austinem. 

Głównym tematem ich rozmowy były planowane przez Izrael ćwiczenia ataku na irańskie ośrodki nuklearne. To mają być jedne z największych ćwiczeń, jakie w swojej historii przeprowadziły izraelskie siły powietrzne. 

Tymczasem w Wiedniu trwa proces negocjacyjny mający na celu wskrzeszenie tak zwanej Umowy Nuklearnej z Iranem. Porozumienie zostało wcześniej jednostronnie zerwane przez Stany Zjednoczone, a dzisiaj Irańczycy domagają się zniesienia sankcji w zamian za powrót do umowy.

Jakie jeszcze tematy poruszyli podczas swojej rozmowy Beni Ganz z Lloydem Austinem? Dlaczego o izraelskich ćwiczeniach zaczyna się mówić akurat teraz? Czy Izrael jest w stanie zatrzymać program nuklearny Iranu? 

Do rozmowy na ten temat zaprosiliśmy doktor Agnieszkę Bryc z Wydziału Nauk o Polityce i Bezpieczeństwie Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. 

Pod koniec listopada w Katarze odbyły się rozmowy między delegacją amerykańską a Talibami. Uzgodniono wówczas, że Stany Zjednoczone zdejmą część sankcji z Kabulu i odmrożą aktywa, które zostały zajęte po zdobyciu przez Talibów władzy w sierpniu. To ważne tym bardziej, że sytuacja gospodarcza w Afganistanie jest trudna, delikatnie rzecz ujmując, i w kraju zanosi się na dramatyczną klęskę głodową.

Czy rozmowy między Amerykanami i Talibami w Dosze można interpretować jako zwiastun międzynarodowego uznania dla nowej afgańskiej władzy? Co dalej z kobietami i ich prawami, które obiecywali Talibowie? Jaka przyszłość czeka Afganistan?

O te oraz inne sprawy pytamy dziś Marcina Krzyżanowskiego, specjalistę ds. Bliskiego Wschodu, który, tym razem, rozmawiał z nami prosto z Kabulu. 

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Kurdowie: naród bez państwa?

Kurdowie: naród bez państwa?

December 6, 2021

O Kurdach zrobiło się w Polsce głośno za sprawą kryzysu migracyjnego na polsko-białoruskim pograniczu. Wśród migrantów, którzy przez Mińsk przybyli na granicę właśnie, Kurdowie stanowią jedną z najliczniejszych grup.

Są też jednym z największych na świecie narodów bez własnego państwa i nie zanosi się na to, by w przewidywalnej przyszłości mogło się to zmienić.

Dlaczego, mimo, że po zakończeniu pierwszej wojny światowej obiecały im to mocarstwa, wciąż na mapie nie można znaleźć niepodległego Kurdystanu?

Czy na swoją niepodległość Kurdowie mają jeden pomysł, czy może są pod tym względem wewnętrznie podzieleni i wybierają różne drogi do wypełnienia swoich aspiracji?

Do rozmowy na ten temat zaprosiliśmy prof. Joannę Bocheńską z Instytutu Orientalistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego i dr Karola Kaczorowskiego z Katedry Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie.

Stosunkowo Bliski Wschód to podcast wspierany przez słuchaczy za pośrednictwem Patronite.pl. To właśnie dzięki Waszej pomocy możemy trzymać rękę na pulsie i co tydzień przyglądać się wydarzeniom na Bliskim Wschodzie. Serdecznie Wam za to dziękujemy!

Granice wyobraźni

Granice wyobraźni

December 1, 2021

Wraz z początkiem grudnia przynosimy Wam kolejny odcinek naszego cyklu Stosunkowo Bliski Wschód Kulturalnie, w którym dzielimy się z Wami przemyśleniami na temat dzieł kultury, które chwyciły nas za serce w listopadzie.

Apeirogon to wielokąt o policzalnie nieskończonej liczbie boków. Jest to także tytuł powieści irlandzkiego pisarza Columa McCanna, w której oddaje on głos Ramiemu Elhananowi i Bassamowi Araminowi - Izraelczykowi i Palestyńczykowi, których paradoksalnie połączyła przemoc. Skąd taki tytuł powieści McCanna? Kim są jego bohaterowie i czy rzeczywiście możemy mówić o powieści?

Pozostajemy jednak przy temacie konfliktu izraelsko-palestyńskiego i zestawiamy ze sobą filmy 200 metrów i Prezent, których wspólnym motywem jest checkpoint i doświadczenie przekraczania granicy. 

A na koniec opowiadamy o Potędze Geografii, nowej książce Tima Marshalla. W kontynuacji bestsellerowych Więźniów Geografii Marshall dzieli się swoimi przemyśleniami o tym jak zmienia się świat. Co w niej przeczytamy o Bliskim Wschodzie? Czy możemy wysnuć z niej wnioski na przyszłość?

O tym wszystkim usłyszycie w najnowszym odcinku naszego podcastu!

Podbean App

Play this podcast on Podbean App